Linux TEMEL LİNUX KISAYOLLARI VE KOMUTLARI

BaHa

Çavuş
Katılım
30 Tem 2015
Mesajlar
29
Tepkime puanı
0
Burada Linux sisteminde kullanılan temel komutlar, tuş kombinasyonları anlatılacaktır. Hepsi Uçbirim (Terminal) üzerinden veya X-windows (Çalıştırılan program) üzerinde çalışmaktadır. Fakat bazı kombinasyonlar sadece Terminal ekranına özgüdür.
CTRL : Kontrol tuşudur. Aktif pencerenin yapabileceği işlemlere odaklanır. (Tam ekran olmak, küçültmek, bir tab açmak gibi)
ALT : Alternatif tuşudur. Burada normal kontrol tuşunun yanında ek olarak sunulan seçenekler bulunur. Bu yüzden genellikle CTRL tuşu ile birlikte kullanılır.
 
CTRL + ALT + F [1-7] : Aynı anda açılan 6 komut ve 1 X (Ekran) terminallerine geçişi sağlar. 7. Terminal görüntü ile kodun birleştiği ortamdır.
CTRL + ALT + FN [7-12] : Burada ise X oturumları arasında (Birden fazla açılan ekranlar) geçiş yapmak için kullanılır.

tty : Pek kullanılmasa da terminalde yazdığınız zaman size terminalin ismini bildirir.
Tab : Terminal üzerinde yazdığınız kodu tamamlamada veya yazabileceğiniz komutların muhtemel olanlarını sunar (bunun için birkaç kez tab tuşuna tıklayın) .
Shift + PgUp : Terminalde (özellikle görüntü yani X oturumunun bulunmadığı terminalde) kayıp giden yazıların önceki veya ekrandan giderek yukarıda kalmış yazıları kontrol edebilmek için.
CTRL + ALT + [+] : X oturumunda bir sonraki çözünürlüğe geçmenizi sağlar. Yani 1024×768 ekranındayken 1366×768 ekranına geçmek gibi.
CTRL + ALT + BkSpc : X ekranında her şeyi iptal edip X’ten çıkmayı sağlar. (Komut ayarlanmış olmalı)
CTRL + ALT + DEL : Sistemi kapatıp yeniden başlatmaya yarar. Fakat bu kodları ardı ardına işlemez. İlk önce oturumu kapatmanızı talep eder ardından orada yaptığınız zaman yeniden başlatma talep eder. F[1-6] arası komut ekranlarında ise sadece yeniden başlatma komutunu uygular.
CTRL + C : Mevcut işlenen komutu durdurur. Aynı şekilde X ve Z tuşları da sağlayabilir.
CTRL + D : Eğer sizden yazı yazarak “bir ayar dosyasının sonuna” (–> EOF derler) yazdığınız komutu işler. Prompt (Soru) ekranındaysanız komut işlenmeyeceği için logout olursunuz. O yüzden iki defa basmayın.
CTRL + S : Terminale olan çıkışı durdurur.
CTRL + Q : Terminal olan çıkışa devam eder.
CTRL + Z : Çalışmakta olan komutu arka plana gönderir. (Pek tavsiye etmem)
exit : Terminalden çıkar.
reset : Terminalde saçma sapan karakterler yazılmaya başladıysa ve CTRL + X ile durduramıyorsanız bu komut ile sıfırlayabilirsiniz. –> [Matrix’teki ana karakter Neo’nun bilgisayarında gerçekleşmişti de bu yolla durduramamıştı. Büyük ihtimalle Linux kullanıyordu oradada. Demek istediğim saçma sapan diye söylediğim 1 – 0 lı kodlar veya değişik karakterler.]
Shift + Insert : Kopyalanan yazıyı Insert (İşleme / Yapıştırma) eder.
 
Bilgi Edinme Komutları
 
pwd : Bulunduğunuz dizinin ismi.
hostname : Makinenin konak ismini verir. (İnternet kafelerdeki bilgisayarların bağlı olduğu anabilgisayar ismi gibi. Kullanmazsınız)
whoami : Sisteme girişte kullandığınız ismi verir.
date : Tarihi verir. ayrıntılı ek komutları var fakat yazmayacağım.
time : Bir komutun işlenmesinin ne kadar sürdüğünü bildirir. komuttan önce yazmalısınız. –> time ls gidi.
who : O an sistemde bulunan kullanıcıların isimleri, hangi birimde olduğu F [1-7] gibi bilgilere ulaşırsınız.
finger [kul_adı] : Belirlediğiniz bir kullanıcı hakkında gerekli bilgiler.
last : Sisteme en son giriş yapan kullanıcı bilgisi.
history |more : En son girdiğiniz komutların listesi.
uptime : Makinenin ne süredir açık olduğunu bildirir.
ps : Kullanıcının uçbirimde çalıştırdığı komutların listesi.
ps -ax | more : Sistemin açılışından beri çalışan tüm süreç listesi.
top : Temel sistem durumu.
uname -a : Sistem hakkında kernel sürümü, işlemci bilgisi gibi bilgiler.
free : Bellek kullanımı gösterir.
df -h : Sabit disk bölümlerinin doluluk oranlarını gösterir.
cat : Listeleme ve EOF komutları işlemek için kullanılır.
lsmod : Yüklü modüller listesi.
 
Genel amaçlı komutlar
 
help : Herhangi bir komut ardına da yazabileceğiniz bu komut, yapabileceklerinizi veya o anki gerekebilecek yardım listesi.
man [komut] : Komutun man klasöründe tutulan (yardım dosyaları klasörü) dosyayı açar.
apropos [komut] : Komut hakkında ek olarak yazabileceğiniz komut listesi. lsmod için | grep gibi.
ls : List kısaltmasıdır. O anki bulunduğunuz yerdeki dosyaları listeler.
cd [dizin] : Belirttiğiniz dizine geçer.
cd .. : Bir önceki dizine geçer.
cp [Kaynak] [Hedef] : Kaynak ve Hedef arasında boşluk olmak kaydıyla giriniz ve o zaman Kaynaktaki dosyayı Hedef dosyaya kopyalar. (Kopyalama işlemleri eğer /etc/ gibi sistem dosyalarında olacaksa sudo komutu ile yazın)
mcopy, mdel ve türevleri : Baştaki m harfi move komutunundur. Yani mcopy komutu bir dosyayı başka dizine kopyaladıktan sonra orjinali yok eder.
ln [hedef] [isim] : Sisteme hedef için bağ oluşturur. Bağ demek belirtilen adresi hard disk veya cd gibi bilgisayara tanıtmaktır. Sanal sürücü oluşturmak ile aynı mantıkta çalışır.
 
rm [dosya adı] : Dosya siler “ove”
sudo : Super User DO komutudur. Bilgisayar kendi dosyalarına erişebilecek Super User (Süper Kullanıcı) olarak komutları işler.
 
Üst